Category: Haaksteken

De noppensteek haken, ook wel bobble stitch genoemd, is een techniek waarbij je meerdere halve vaste steken samenvoegt tot één punt, zodat er een driedimensionale nop in je haakwerk ontstaat. Het resultaat is een steek met een duidelijke textuur die aan de achterkant van je werk naar voren puilt. Handig om te weten: die nop verschijnt automatisch aan de kant die je niet bewerkt, dus als je aan de binnenkant haakt, komt de nop aan de buitenkant.

Wat heb je nodig om de noppensteek te haken?

Voor de noppensteek heb je geen speciaal materiaal nodig. Een gewone haaknaald en garen volstaan. Wel is het handig om garen te kiezen met een goede stevigheid, zoals katoen of een middeldik acrylgaren. Bij te dun of te slap garen komt de nop minder goed uit. Een haaknaald die past bij de dikte van je garen geeft het mooiste resultaat. Kijk daarvoor op het bolletje garen: daar staat vrijwel altijd de aanbevolen maat.

Hoe haak je de noppensteek stap voor stap

De noppensteek bestaat uit een reeks halve vaste steken die je samenvoegt. Hieronder zie je hoe je dat doet voor een klassieke nop van vijf halve vaste steken, wat de meest gebruikte variant is.

• Steek je haaknaald in het steekgat.
• Sla het garen om en haal een lus door (je hebt nu twee lussen op de naald).
• Sla het garen opnieuw om, maar haal het deze keer alleen door de eerste lus. Je houdt twee lussen op de naald. Dit is één halve vaste steek.
• Herhaal dit vier keer in hetzelfde steekgat, zodat je in totaal vijf halve vaste steken hebt staan. Op je naald zitten nu zes lussen.
• Sla het garen om en haal het in één beweging door alle zes lussen tegelijk. De nop sluit zich en puilt naar achteren.
• Maak een kettingsteek om de nop vast te zetten.

Dat is de basis. Zodra je deze stappen begrijpt, kun je de nop ook groter of kleiner maken door meer of minder halve vaste steken te gebruiken. Een nop van drie halve vaste steken is compacter; een nop van zeven geeft meer volume.

Aan welke kant verschijnt de nop?

Dit is een punt waar beginners regelmatig van opkijken: de nop verschijnt aan de achterkant van je werk, niet aan de voorkant. Haak je heen en weer (zoals bij een sjaal of deken), dan moet je de noppensteek op de verkeerde kant plaatsen om het effect aan de goede kant te krijgen. Haak je in de rondte, dan verschijnt de nop steeds aan de buitenkant, omdat je altijd aan de binnenkant werkt. Dit maakt de noppensteek in de rondte iets eenvoudiger in gebruik.

Veelgemaakte fouten bij de bobble stitch

Een nop die niet goed uitkomt, heeft bijna altijd één van deze oorzaken. Ten eerste: de lussen te strak aantrekken tijdens het haken. Dat geeft een platte, dichtgeknepen nop in plaats van een mooie bolle vorm. Houd je werk los en luchtig. Ten tweede: vergeten om een kettingsteek te maken na het sluiten van de nop. Zonder die sluitsteek rolt de nop terug en verliest hij zijn vorm. Ten derde: wisselen van steekgat tussen de halve vaste steken. Alle steken van één nop gaan in hetzelfde gat.

Wat kun je maken met de noppensteek?

De bobble stitch werkt goed in projecten waarbij textuur het verschil maakt. Denk aan beddenspreien, kussenhoezen, mandjes en babydekentjes. Ook op mutsen en tassen zie je de steek veel terug, omdat de noppige structuur stevigheid geeft. Je kunt noppen ook als losse decoratie gebruiken, bijvoorbeeld als stippenpatroon verspreid over een glad haakwerk. In dat geval haak je een nop op vaste afstanden en werk je de rest van de rijen gewoon af met vaste steken.

De noppensteek is niet ingewikkeld als je de basishandelingen van het haken al kent, maar vraagt wel wat oefening om de spanning gelijkmatig te houden. Begin met een klein proeflapje van tien bij tien centimeter. Zo zie je snel of je nop de goede vorm krijgt, en kun je bijsturen voordat je aan een groter project begint.

Haken opzetten doe je door eerst een opzetlus te maken en daarna een opzetketting te haken. Dat is de basis van elk haakproject: zonder goede beginrij kun je niet verder. Of je nu voor het eerst een haaknaald vasthoudt of even de techniek wilt opfrissen, dit stappenplan legt je precies uit hoe het werkt.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Je hebt een haaknaald en haakgaren nodig. De dikte van de naald staat op het label van je garen. Een veelgebruikte maat voor beginners is een 4 of 5 mm naald, gecombineerd met medium dik katoen- of acrylgaren. Dik garen en een grote naald zijn makkelijker te zien en voelen prettiger in de hand als je nog oefent.

Houd de naald vast zoals een potlood: je duim en wijsvinger houden de naald vast, net onder het abacadabra-gedeelte (het platte stukje midden op de naald). Sommige mensen houden de naald liever als een mes, met de hand erover. Beide manieren werken. Kies wat het meest ontspannen aanvoelt, want een gespannen hand vermoeit snel.

De opzetlus maken: de allereerste stap bij haken opzetten

Leg een stukje draad van ongeveer 15 centimeter langs je hand. Dit is de losse eindjes die je later wegwerkt. Maak met de rest van het garen (dat doorrolt naar het bol) een lus door de draad over zichzelf heen te leggen. Steek de naald door die lus en haal het lange stuk garen er doorheen. Trek voorzichtig aan beide uiteinden totdat de lus om de naald zit: stevig, maar niet knijpend. De naald moet er soepel in kunnen bewegen.

Dit is de opzetlus. Hij telt niet als steek. Sommige beginners tellen hem mee en raken dan van slag als hun eerste rij niet klopt. Onthoud dus: de opzetlus zit op de naald, maar telt niet.

De opzetketting haken: zo maak je je beginrij

Nu maak je een opzetketting, ook wel luchtsteken of kettingsteken genoemd. Zo doe je dat:

• Houd het garen vast met je andere hand. Leg het garen over je wijsvinger en houd de losse draad met je pink en ringvinger vast. Zo kun je de spanning regelen.
• Draai de naald een kwartslag en haal de naald onder het garen door, dan er overheen. Dit heet een slagje omslaan.
• Trek het slagje door de lus op de naald. Er zit nu één nieuwe lus op de naald. Dit is één luchtsteek.
• Herhaal dit. Elke keer sla je het garen om en trek je het door de lus.

Zorg dat de ketting niet te strak en niet te los is. Te strak betekent dat je naald er straks moeilijk doorheen gaat. Te los en je steken worden onregelmatig. Een goede maat is dat de naald er net soepel doorheen past zonder dat je moet trekken.

Hoeveel luchtsteken moet je opzetten?

Dat hangt af van je patroon. Elk haakpatroon geeft aan hoeveel luchtsteken je nodig hebt om te beginnen. Maak je iets zonder patroon, zoals een simpele sjaal? Zet dan zoveel steken op als de gewenste breedte vraagt. Haak een proeflapje van 10 steken, meet de breedte en reken dan uit hoeveel je nodig hebt voor je project.

Wanneer je klaar bent met je ketting, begin je de eerste rij steken. Je haaknaald gaat dan door de lussen van de ketting, niet door de knopen ertussen. Kijk goed: elke luchtsteek heeft drie draaadjes. De meeste patronen vragen je door het middelste en het achterste draadj te haken, maar lees je patroon altijd goed na.

Veelgemaakte fouten bij haken opzetten

De ketting te strak haken is de meest voorkomende fout. Gebruik bij de opzetketting bewust één maatje grotere naald dan je voor de rest van het project gebruikt. Daarna schakel je terug naar de juiste naald. Zo voorkom je een stijve beginrand.

Een andere valkuil: de steken verkeerd tellen. Tel elke lus op de naald als één steek en tel de opzetlus nooit mee. Markeer je beginpunt met een stukje garen in een andere kleur of een stekenmarkeerder. Dat scheelt een hoop natelwerk.

Oefen de opzetlus en de ketting een paar keer opnieuw als het niet meteen lukt. Trek de draad er gewoon weer uit en begin opnieuw. Garen kun je zonder problemen hergebruiken. Na tien tot twintig luchtsteken oefenen voelt het al een stuk natuurlijker, en de rest van het haken bouwt voort op precies deze twee handelingen.

De magische lus (ook wel magische ring of verstelbare ring genoemd) is de beste manier om rondhaken te beginnen. Je trekt de ring aan het einde gewoon strak dicht, zodat er geen gat in het midden overblijft. Dat is precies wat hem zo handig maakt: bij een gewone beginlus blijft er vaak een klein gaatje zichtbaar, bij de magische lus niet.

Veel haakpatronen voor ronde vormen, zoals amigurumi, onderzetters of bloemenmotieven, beginnen met deze techniek. Als je eenmaal weet hoe het werkt, gebruik je niets anders meer.

Wat je nodig hebt voor de magische lus

Je hebt maar weinig nodig om te beginnen:

• Een haaknaald die past bij jouw garen (kijk op de garenetiketten voor de aanbevolen maat)
• Garen naar keuze, bij voorkeur een stevig katoen of acrylgaren als je beginner bent
• Een schaar en een tapestrynaald om de draad later in te hechten

Dun garen (zoals sokkengaren) maakt de magische lus iets lastiger zichtbaar, dus als je net begint, kies dan een garen van gemiddelde dikte. Garens met aanduiding “DK” of “worsted” werken prettig voor je eerste pogingen.

Magische lus haken: stap voor stap

Hieronder zie je hoe je de magische lus maakt. Oefen dit een paar keer los voordat je aan een echt patroon begint.

• Stap 1: Leg het garen over je vingers. Laat een staartje van ongeveer 15 centimeter hangen en houd de draad vast met je duim en ringvinger.
• Stap 2: Wikkel de draad één keer om je wijs- en middelvinger heen, zodat er een lus ontstaat. De werkdraad (het deel dat naar het garenklosje loopt) ligt bovenop.
• Stap 3: Steek de haaknaald onder de onderste draad van de lus door en pak de werkdraad op. Trek deze door de lus. Je hebt nu één lus op je naald, maar de ring is nog niet gesloten.
• Stap 4: Haak een luchtige steek om de ring vast te zetten. Dit is je beginsteek, die je meestal niet meegeteld als echte steek in het patroon.
• Stap 5: Haak nu het gewenste aantal steken in de ring. Bij de meeste patronen zijn dat 6 of 8 vaste steken voor de eerste ronde.
• Stap 6: Trek aan de losse draad (het staartje) om de ring dicht te trekken. De ring sluit zich netjes, zonder gat.
• Stap 7: Sluit de ronde met een slipsteek in de eerste vaste steek, tenzij je patroon vraagt om in spiraalvorm te haken.

Lukt het dichtrekken niet soepel? Controleer of je niet per ongeluk de verkeerde draad beethebt. Het staartje trekt de ring dicht; de werkdraad gebruik je om verder te haken.

Veelgemaakte fouten bij de magische lus

De lus draait mee terwijl je haakt. Dat is normaal in het begin. Houd de ring goed vast tussen duim en wijsvinger terwijl je de steken in de ring werkt. Na een paar steken zit hij stabieler.

Een andere fout is dat de ring losraakt nadat je hem dichtgetrokken hebt. Dat gebeurt als je vergeet de draad goed in te hechten aan het einde van je werk. Hecht het staartje altijd in met een tapestrynaald en knip de rest af.

Soms zit de lus te strak om steken in te haken. Trek hem dan iets losser voordat je begint, of maak de beginlus iets groter door de draad minder strak om je vingers te wikkelen.

Wanneer gebruik je de magische lus?

De magische lus gebruik je altijd als je in het rond haakt en een gesloten middelpunt wilt. Denk aan:

• Amigurumi (gehaakt speelgoed)
• Ronde onderzetters of mandjes
• Bloemmotieven voor squares of garlands
• De bol of armen van een gehaakt figuur

Bij vlak haken in rijen heb je de magische lus niet nodig. Daar begin je gewoon met een luchtketting.

Als je de magische lus eenmaal in de vingers hebt, gaat het snel. De meeste mensen haken hem na twee of drie oefenrondes al zonder nadenken. Het is een van de handigheidjes die je haakwerk er meteen professioneler uit laat zien, omdat dat kleine gaatje in het midden gewoon wegvalt.

Stokjes samen haken betekent dat je twee (of meer) stokjes combineert tot één steek, zodat je één steek minder krijgt dan je begon. Dit is de standaardmanier om in een haakwerk te minderen en wordt ook wel een afgemeerde of samengeknoopte steek genoemd. Je gebruikt deze techniek om vormen te maken, zoals de zijkanten van een muts, een amigurumi-lichaam of een tas die smaller toeloopt.

Wat je nodig hebt

Voor het samen haken van stokjes heb je alleen je haaknaald en het garen dat je al gebruikt nodig. Je past geen extra materialen toe. Wel is het handig om van tevoren te weten hoeveel stokjes je wilt samenvoegen: twee stokjes samen (dc2tog in het Engels) is het meest gebruikelijk, maar drie samen (dc3tog) werkt op precies dezelfde manier.

Stokjes samen haken: de stap-voor-stap uitleg

Het principe is elke keer hetzelfde: je begint een stokje, maar maakt het niet af. Daarna begin je een tweede stokje in de volgende steek, maakt dat ook niet af, en haalt dan in één beweging door alle lussen op je naald. Zo smelt je twee onafgemaakte stokjes samen tot één.

Hieronder zie je hoe je twee stokjes samen haakt (dc2tog):

• Stap 1: Sla het garen om je naald (omslag).
• Stap 2: Steek je naald in de eerste steek.
• Stap 3: Haal het garen door (3 lussen op je naald).
• Stap 4: Haal het garen door de eerste 2 lussen. Je houdt 2 lussen over op je naald. Het stokje is nu “halverwege”.
• Stap 5: Sla het garen opnieuw om (omslag).
• Stap 6: Steek je naald in de volgende (tweede) steek.
• Stap 7: Haal het garen door (4 lussen op je naald).
• Stap 8: Haal het garen door de eerste 2 lussen. Je houdt 3 lussen over op je naald.
• Stap 9: Haal het garen nu in één keer door alle 3 resterende lussen.

Je hebt nu twee stokjes samengehaald tot één steek. In je haakwerk heb je één steek minder dan voor deze handeling.

Drie stokjes samen haken werkt hetzelfde

Wil je dc3tog haken (drie stokjes samen), dan herhaal je stap 1 tot en met 8 nog een keer voor een derde steek voordat je door alle lussen haalt. Na de derde steek staan er 4 lussen op je naald. Je haalt dan in één keer door alle 4 lussen. Je hebt zo twee steken in één keer verminderd.

Veelgemaakte fouten bij stokjes samen haken

Een bekende fout is dat je per ongeluk door te veel of te weinig lussen haalt in stap 4 of 8. Als je na stap 4 maar 1 lus overhoudt, heb je te ver doorgepakt en heb je het eerste stokje al volledig afgemaakt. Begin dan opnieuw vanaf stap 1. Let ook op de stekentelling: “samen haken” doe je altijd in twee aparte steken van je haakwerk, niet twee keer in dezelfde steek (dat is juist een vermeerdering).

Een andere valkuil is te strak haken. De lussen die je “open” laat staan terwijl je aan het volgende stokje begint, trekken snel samen. Houd je naald iets losser dan gewoonlijk tijdens deze stap, zodat je door die lussen heen kunt als je ze later samenbrengt.

Wanneer gebruik je deze techniek?

Je gebruikt stokjes samen haken altijd als een patroon “dc2tog” of “2st samen” aangeeft. Dat zie je bij het minderen in mutsen (rond de bovenkant), bij het vormen van amigurumi, bij driehoekige sjaals die smaller worden, en bij kledingpatronen waar een taille of mouw toeloopt. In patronen die in het Engels zijn geschreven staat het als “dc2tog” (double crochet 2 together); in Nederlandse patronen lees je “2 stokjes samen” of kortweg “2 st.sam.”.

Zodra je de beweging een paar keer hebt geoefend, voelt het vanzelf aan wanneer je halverwege een stokje zit en wanneer je klaar bent om samen te trekken. Oefen het eerst op een proeflapje met dik garen en een grote naald, zodat je de lussen goed kunt zien. Dan gaat het bij fijner garen ook meteen een stuk makkelijker.

De magische ring haken als linkshandige werkt precies hetzelfde als voor rechtshandigen, maar dan gespiegeld. Je houdt het garen in je rechterhand en haak met je linkerhand. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is het even wennen, zeker als de meeste instructies en video’s gericht zijn op rechtshandigen. In dit artikel lees je precies hoe jij als linkshandige een magische ring maakt.

Waarom de magische ring zo handig is

De magische ring (ook wel magische cirkel of “magic ring” genoemd) is een techniek om haken in de rondte te beginnen. Je begint dan niet met een losse lus, maar met een aanpasbare ring die je strak kunt trekken nadat je de eerste ronde hebt gehaakt. Zo blijft er geen gat in het midden, wat bij amigurumi, bloemen en ronde onderzetters een groot verschil maakt.

Voor linkshandigen is de uitdaging niet de techniek zelf, maar de richting. Je werkt de ring op van rechts naar links, en je haakt met je linkerhand. Als je dat eenmaal door hebt, is het snel te leren.

Magische ring haken linkshandig: het stappenplan

Leg het garen klaar en zorg dat je haaknaald bij de hand hebt. Volg dan deze stappen:

• Stap 1: Leg het garen over je linkerwijsvinger, van links naar rechts. Het garenuiteinde (de staart) hangt naar voren, het bolletje garen hangt achter je vinger.
• Stap 2: Sla het garen een keer om je vinger heen, zodat er een kruisje ontstaat op je vinger. Het boljetjesgaren ligt nu bovenop.
• Stap 3: Houd de kruising vast tussen je linkerduim en middelvinger, zodat de ring niet wegschuift.
• Stap 4: Steek de haaknaald door de ring (van voren naar achteren), haal het garen van het bolletje erdoorheen en maak een losse steek. Dit is een startsteek die niet meegeteld wordt.
• Stap 5: Haak nu de gewenste steken in de ring. Steek de naald telkens door de ring, haal het garen op en haal het door twee lussen op de naald (voor losse steken).
• Stap 6: Heb je genoeg steken? Trek dan aan het staartje van het garen. De ring trekt dicht en het gat in het midden verdwijnt.

Een handige tip: houd de ring de eerste paar steken stevig vast met je linkerduim en middelvinger. De ring heeft de neiging los te draaien, en dat maakt de steken ongelijk.

Veelgemaakte fouten bij linkshandigen

De ring draait de verkeerde kant op. Dit gebeurt als je het garen bij stap 2 de verkeerde kant omslaat. Controleer of je het boljetjesgaren bovenop hebt voordat je begint te haken. Als de ring steeds losraakt, probeer dan het garenstaartje langer te laten (zo’n 15 centimeter) zodat je het makkelijker vast kunt houden.

Een andere valkuil: de startsteek per ongeluk mee optellen als losse steek. Kijk goed of je precies het juiste aantal steken hebt voor het patroon begint. Bij amigurumi is dat vaak 6 of 8 vaste steken in de eerste ronde.

Leren van een video als linkshandige

Veel haakvideo’s zijn gemaakt door en voor rechtshandigen. Als linkshandige kun je zo’n video toch gebruiken door het beeld te spiegelen. Dit doe je op je computer via de video-instellingen, of je legt simpelweg een spiegel naast je scherm en kijkt daarin. Zo zie je de bewegingen precies zoals jij ze moet maken.

Er bestaan ook video’s die specifiek voor linkshandigen zijn gemaakt, zoals die van YouTubekanalen gericht op linkshandig haken. De eerder genoemde YouTube-video “De magische ring, voor linkshandigen” (gepubliceerd in 2013) is een voorbeeld van zo’n gerichte instructievideo. Zoek op “magische ring haken linkshandig” om dit soort videos te vinden.

Oefenen tot het vanzelf gaat

De meeste linkshandige hakers hebben bij de eerste paar pogingen moeite met het vasthouden van de ring. Dat is normaal. Gebruik bij het oefenen een dik garen (dikte 4 of 5) en een passende haaknaald (bv. 5 mm), want dat geeft meer grip en maakt de bewegingen zichtbaarder. Zodra je de techniek beheerst, schakel je over naar het garen dat je project vraagt.

Geef jezelf vijf tot tien oefenrondes voordat je de techniek beoordeelt. De meeste linkshandigen hebben hem daarna onder de knie. Daarna merk je ook hoe snel je er snelheid in krijgt, want de magische ring is een van de snelste manieren om een rondje te beginnen.

De krokodillensteek haken levert een dik, schubachtig patroon op dat eruitziet als de huid van een krokodil. Je werkt in ronden of rijen en bouwt steeds kleine “schubben” op door meerdere steken rondom een boog te haken. Het resultaat is een driedimensionaal, decoratief weefsel dat populair is voor sjaals, omslagdoeken, tasjes en mutsjes.

Wat is de krokodillensteek?

De krokodillensteek (ook wel crocodile stitch genoemd) is een haakmethode waarbij je staven rondom losse kettingbogen haakt, zodat er overlappende “vleugeltjes” of schubben ontstaan. Elke schub bestaat uit een reeks staven die naar een punt toe lopen, waardoor het geheel een schubbeneffect krijgt. De steek is niet moeilijk als je de basistechnieken van haken kent, maar vraagt wel wat oefening om het ritme te pakken te krijgen.

Je hebt voor dit patroon minimaal een beetje haakervaring nodig. Ken je de losse, vaste, halve, dubbele en treble staven (staven met twee omslaan), dan kun je aan de slag. Beginner of gevorderd: de meeste mensen leren de krokodillensteek in één sessie te begrijpen.

Wat heb je nodig?

• Haaknaald, passend bij je garen (kijk op het garenlabel voor de aanbevolen maat)
• Garen naar keuze, bij voorkeur glad en niet te dik voor je eerste poging (een DK- of worsted-weight garen werkt goed)
• Schaar en een naald om de draadeinden in te hechten

Een dikkere naald en dikker garen maken de schubben groter en zichtbaarder. Kies je voor dun garen, dan worden de schubben fijner. Voor een sjaal of omslagdoek kies je vaak een zacht, middelzwaar garen; voor een tasje mag het stevig zijn.

Krokodillensteek haken: het basispatroon stap voor stap

Hieronder staat de basisopbouw van de krokodillensteek. Dit is de meest gebruikte methode in rijen, zoals je die ook terugvindt in veel tutorials.

Stap 1: Beginnen
Haak een kettingrij met een veelvoud van 6 steken, plus 2 extra voor de opzet. Bijvoorbeeld: 18 + 2 = 20 lossen.

Stap 2: Eerste rij staven
Sla 2 lossen over en haak 1 stokje (dubbele staaf) in de derde los. Haak vervolgens een stokje in elke los tot het einde van de rij. Draai je werk.

Stap 3: De schubben opbouwen
Hier begint de krokodillensteek echt. Sla de eerste twee stokjes over. Haak nu 5 staven rondom de stok van het eerste stokje, van boven naar beneden (dus van voor naar achter langs de stok). Draai je werk en haak 5 staven rondom de stok van het volgende stokje, van beneden naar boven. Je hebt nu één schub gemaakt: twee waaiers van vijf staven die naar elkaar toe komen.

Stap 4: Schubben verbinden
Haak 1 losse om de schubben te sluiten en te verbinden aan de rij. Sla twee stokjes over en herhaal het schubbenpatroon voor de volgende schub. Ga zo door tot het einde van de rij.

Stap 5: Tussenrij
Haak een tussenrij van stokjes om de basis voor de volgende rij schubben te leggen. In deze rij haak je staven in de losse verbindingsstekjes tussen de schubben en je maakt nieuwe “palen” waaromheen de volgende schubben komen.

Stap 6: Herhalen
Herhaal stap 3 tot en met 5 zo vaak als je wilt, tot je stuk de gewenste lengte heeft.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Een veelgemaakte fout is dat de schubben niet gelijkmatig zijn. Dit gebeurt als je de staven te los of te strak haakt rondom de paal. Probeer steeds dezelfde spanning te houden en haal de draad telkens even aan voor een netjes resultaat.

Een andere valkuil: de schubben liggen niet mooi over elkaar. Controleer of je echt in de juiste paal haakt en of je niet per ongeluk stappen overslaat. Bij de krokodillensteek telt elke stap, en een gemiste schub valt meteen op in het patroon.

Tot slot: te dik garen bij een te kleine naald maakt de schubben stijf en moeilijk te haken. Kies altijd de aanbevolen naaldmaat bij je garen, zeker als je voor het eerst met dit patroon werkt.

Waarvoor gebruik je de krokodillensteek?

De krokodillensteek is heel geschikt voor sjaals, omslagdoeken en ponchos, omdat het patroon mooi valt en warmte vasthoudt door de gelaagde schubben. Ook mutsjes, handtasjes en decoratieve kussenhoes worden regelmatig in deze steek gemaakt. Wil je een kleiner project om te oefenen? Begin dan met een sieraad of een klein tasje: je ziet snel resultaat en leert het ritme van de steek kennen.

De krokodillensteek vraagt iets meer garen dan een gewone haaksteek, omdat de schubben dubbel liggen. Houd daar rekening mee als je de benodigde hoeveelheid garen berekent: reken grofweg 20 tot 30 procent meer dan je voor een vergelijkbaar stuk met standaard staven nodig zou hebben.

Met een beetje geduld leer je de krokodillensteek snel en het resultaat ziet er altijd indrukwekkend uit. Oefen eerst een proeflapje van een paar schubben voordat je aan een groter project begint, zodat je de spanning en het ritme onder de knie hebt.

Haken opzetten met losse steken (ook wel een lossenketting of beginselketting) is de meest gebruikte manier om je eerste rij op te zetten. Je maakt een reeks lossen die dient als basis voor je haakwerk. Dit is de standaardmethode die vrijwel elk haakpatroon gebruikt als startpunt.

Wat is een losse steek bij haken?

Een losse steek (los) is de eenvoudigste steek in het haken. Het is een kleine lus die je maakt door de haak door een bestaande lus te steken, de draad te pakken en die er doorheen te trekken. Één beweging, één nieuwe lus. Een reeks van deze steken aan elkaar noem je een lossenketting of beginselketting. Deze ketting vormt de basis van bijna elk gehaakt project.

Een los is ook de eerste steek die je leert als beginner, en dat is niet voor niets. Je oefent er direct mee hoe je de draad op spanning houdt, hoe je de haak vasthoudt en hoe je een gelijkmatige dikte opbouwt. Dat zijn precies de vaardigheden die je daarna nodig hebt voor elk ander type steek.

Haken opzetten met losse steken: stap voor stap

Zorg dat je een haaknaald hebt die past bij de dikte van je garen. Op het label van je garen staat welke maat haak aangeraden wordt. Begin je net? Kies dan een dik garen (bijv. 6 tot 8 mm haak) zodat je goed kunt zien wat je doet.

1. Maak een beginlus. Leg de draad in een lus over je vinger, steek de haak erdoorheen en trek de draad strak. Dit is je startsteek (ook wel “striksteek” of “slipknot” genoemd). Zet hem niet te strak: de haak moet er soepel doorheen schuiven.
2. Omslaan. Sla de draad om de haak. Dit doe je door de draad van achter naar voren over de haak te leggen.
3. Doorhalen. Trek de omgeslagen draad door de lus op je haak. Je hebt nu één nieuwe lus op je haak: dit is je eerste losse steek.
4. Herhaal. Sla opnieuw om en haal door. Elke keer dat je dit doet, maak je een nieuwe los. Tel mee zodat je het juiste aantal opzet dat je patroon vraagt.

Je beginselketting is klaar als je het gevraagde aantal lossen hebt. Zorg dat de ketting niet gedraaid is voor je verder gaat met de eerste rij steken.

Veelgemaakte fouten bij het opzetten

De meeste beginners haken de lossenketting te strak. De lussen zitten dan zo dicht op elkaar dat je er in de volgende rij moeilijk doorheen kunt. De oplossing: houd de draad iets losser, of gebruik één maat grotere haak alleen voor de beginselketting. Zo hou je de souplesse die je later nodig hebt.

Een andere valkuil is het tellen vergeten. Als je halverwege kwijtraakt hoeveel lossen je al hebt, wordt de basis te lang of te kort. Gebruik een markeerpennetje of leg om de tien lossen een kleine stitch marker. Dat scheelt een hoop uitraffelen.

Tot slot: niet elke los is even groot. Dat is normaal voor beginners. Hoe meer je oefent, hoe gelijkmatiger het wordt. Wil je sneller verbetering? Maak elke oefensessie vijf minuten lang een rij lossen, rafe ze los en begin opnieuw.

Hoeveel lossen moet je opzetten?

Dat staat altijd in je patroon. Maak je zonder patroon iets, dan geldt als vuistregel: meet de breedte die je wilt en haak een ketting die iets langer is dan die maat. Lossen trekken namelijk een klein beetje in als je de eerste rij haakt. Hoeveel lossen je nodig hebt, hangt ook af van welke basissteek je daarna gebruikt: vaste steken, halve stokjes of stokjes vragen elk een ander aantal opzetsteken per centimeter.

Als je eenmaal comfortabel bent met haken opzetten met losse steken, merk je dat de beginselketting de fundering vormt voor alles wat je daarna maakt. Een gelijkmatige, soepele ketting maakt het haakwerk daarna een stuk aangenamer en geeft een netter eindresultaat.

Vaste haken in een losse ketting zetten doe je door je haaknaald in een specifieke steek van de ketting te steken, de draad om te slaan en deze door de steek en de lus op je naald te trekken in één beweging. Dit is de basis van haakwerk: vanuit een beginnetje van lossen (de startketting) werk je de eerste rij vasten, waarmee je een stevige onderste rand opbouwt.

Wat zijn vaste haken en waarom begin je met een losse ketting?

Een vaste haak is de laagste en kortste steek in het haakwerk. Hij geeft een dicht, stevig weefsel en is ideaal voor beginners. De losse ketting is de meest gebruikte manier om je haakwerk te starten: je maakt een rij lossen die als fundering dient voor de eerste rij steken. Hoe meer lossen je aanslaat, hoe breder je werkstuk wordt.

Een losse ketting ziet eruit als een klein vlecht je. Elke steek heeft een bovenkant met twee lijpjes (een V-vorm) en een achterkant met een zichtbaar dwarsdraadje. Als je vaste haken in de ketting zet, haal je de naald normaal gesproken door de twee lijpjes van de V aan de bovenkant.

Vaste haken in een losse ketting: stap voor stap

1. Sla je lossen aan. Maak eerst een beginlus (slipknoop) en haak het gewenste aantal lossen. Tel ze nauwkeurig; elke losse wordt straks één vaste haak.
2. Draai de ketting niet om. Houd de ketting met de bovenkant (de V-vormpjes) naar boven gericht. De haaknaald wijst naar rechts als je rechtshandig werkt.
3. Sla één keerloss aan (of niet, afhankelijk van je patroon). Voor vasten is vaak geen of één keerlosse nodig. Controleer dit in je patroon.
4. Steek de naald in de tweede losse van de naald. Sla de losse vlak naast je naald over en prik in de volgende. Je naald gaat door de twee lijpjes van de V.
5. Sla de draad om. Leg de werkdraad van achter naar voren over de naald. Dit heet “draad omslaan” of “naaldgreep”.
6. Trek de draad door de losse. Haal de omgeslagen draad door de steek. Je hebt nu twee lussen op je naald.
7. Sla de draad nog een keer om. Leg de werkdraad opnieuw over de naald.
8. Trek de draad door beide lussen tegelijk. De vaste haak is klaar. Er blijft één lus op de naald over.
9. Herhaal dit in elke losse tot het einde van de ketting. Elke losse levert één vaste haak op.

Veelgemaakte fouten bij de eerste rij vasten

De meest voorkomende fout is dat beginners de ketting te strak aanslaan. Daardoor is het lastig de naald door de lossen te steken. Maak je lossen bewust iets losser, of gebruik tijdelijk een naaldmaat dikker voor de startketting en wissel daarna terug naar de juiste maat.

Een andere valkuil is het overslaan van steken. Aan het einde van de rij heb je dan minder vasten dan lossen. Teken met een stukje afwijkende draad of een stekenmarkeerder de eerste en laatste losse aan. Zo verlies je geen steken uit het oog.

Ook is het verleidelijk om door het dwarsdraadje aan de achterkant van de ketting te haken. Dat kan soms bewust zijn voor een bepaald effect, maar voor gewoon haakwerk prik je door de twee lijpjes aan de bovenkant.

Hoeveel lossen heb je nodig?

Het aantal lossen is gelijk aan het aantal vasten dat je wil hebben, plus eventuele keerlosse(n) aan het begin. Voor een lapje van tien vasten breede sla je dus tien lossen aan plus één keerlosse, dus elf lossen in totaal. Controleer altijd je patroon, want sommige patronen rekenen de keerlosse al mee in het totaal.

Eenmaal de eerste rij vasten af? Draai je werk om, sla een keerlosse aan en haak de tweede rij vasten in de koppen van de vasten van de eerste rij. Zo bouw je rij voor rij verder en groeit je haakwerk gestaag omhoog.

De boordsteek haken in horizontale richting geeft je haakwerk een strakke, elastische afwerking langs de zijkant of een horizontale rand. Je werkt hierbij met vaste steken die je door de ribben of steken van bestaande rijen haalt, parallel aan de breedte van je werk. Het resultaat is een egale, stevige rand die niet omrolt en netjes aansluit op het haakwerk.

Wat is de boordsteek en wat maakt de horizontale richting anders?

De boordsteek is een afwerksteek die je gebruikt om randen van haakwerk te verzorgen, zoals mouwen, een halsuitsnijding of de onderkant van een trui. Bij een verticale boordsteek werk je langs de lange zijkant van je haakwerk. Bij de boordsteek haken horizontaal werk je langs de boven- of onderkant, dus dwars op de richting van je rijen. Je steekt je haaknaald door de lussen van de begin- of eindketting, of door de koppen van de laatste rij steken.

Het verschil zit hem vooral in de spanning. Horizontaal werken vraagt iets meer aandacht voor het gelijke ophalen van steken, omdat de lussen van een ketting of een rij vaste steken kleiner zijn dan de ribben aan de zijkant. Haal je te veel steken op, dan bolt de rand op. Haal je er te weinig op, dan trekt het haakwerk samen.

Materiaal en voorbereiding

Je hebt voor de boordsteek horizontaal hetzelfde garen nodig als voor je basiswerk, of een garen van vergelijkbare dikte. Gebruik bij voorkeur een haaknaald die één maat kleiner is dan de naald waarmee je het hoofdwerk haaktte. Zo wordt de rand iets strakker en compacter, wat de afwerking netter maakt.

Zet je werk vast aan de hoek van de rand die je wilt afwerken. Gebruik geen slipknoop die later loszit, maar bevestig het garen direct met een halve vaste steek door de eerste lus. Dit voorkomt een bobbel in de hoek.

Boordsteek haken horizontaal: stap voor stap

• Stap 1: Bevestig je garen aan de rechterhoek (of linkerhoek als je links haak) van de horizontale rand die je wilt afwerken.
• Stap 2: Steek je haaknaald van voren naar achteren door de eerste lus of de kop van de eerste steek.
• Stap 3: Haal je garen door, zodat je twee lussen op de naald hebt.
• Stap 4: Haal het garen door beide lussen. Dit is een vaste steek.
• Stap 5: Herhaal stap 2 tot en met 4 voor elke lus of steek langs de rand.
• Stap 6: Werk de draad netjes in aan het einde.

Controleer tussendoor of de rand recht blijft liggen. Leg het haakwerk plat neer en check of er geen trekken of golven zichtbaar zijn. Als de rand bolt, haal je een steek minder op per stuk. Als hij trekt, voeg dan om de paar steken een extra vaste steek in.

Veelgemaakte fouten bij horizontaal haken van de boordsteek

Een te strak gespannen rand is de meest voorkomende fout. Dit gebeurt als je het garen te stevig aantrekt bij elke vaste steek. Probeer bewust wat losser te haken of kies een grotere haaknaald voor de rand.

Een andere valkuil is door de verkeerde plek steken. Steek altijd door de beide draden van de kop van een steek, niet alleen door één draad. Ga je door één draad, dan zie je een onregelmatig patroon en is de rand minder sterk.

Let ook op de hoeken. Bij een rechte hoek, zoals bij een sjaal of deken, eindig je gewoon de rij. Maar bij een ronde halsrand of armsgat hak je in de hoek één of twee extra steken, zodat de rand de curve goed volgt zonder te trekken.

Tips voor een mooi eindresultaat

Gebruik een stiksteekmarkeerder of een stukje contrastgaren om de rand in gelijke secties te verdelen voordat je begint. Tel het aantal lussen en verdeel dit in vier gelijke stukken. Zo zie je direct of je tempo klopt en of je net zoveel steken ophaalt in elk kwart van de rand.

Wil je de rand wat decoratiever maken? Dan kun je na de eerste rij vaste steken een tweede rij hakken met krabbensteek (van links naar rechts in plaats van rechts naar links). Dit geeft een gevlochten effect langs de rand en versterkt hem tegelijk.

Werk je met een rekbaar garen of jersey? Kies dan altijd voor een iets kleinere haaknaald en een lossere hand. Rekbaar materiaal heeft de neiging om na een paar wassen verder te rekken, dus een iets strakker gehaakte rand compenseert dat.

Met wat oefening wordt de horizontale boordsteek een van de snelste en nettste manieren om je haakwerk professioneel af te werken. Begin met een kleine oefenrand op een stuk restgaren voordat je aan je echte project begint, dan zit de techniek er snel in.

Afhechten bij haken betekent dat je het draadeinde na het haken vastzet, zodat je werk niet kan uitrafelen. Je knipt de draad af, trekt het losse uiteinde door de laatste lus en weeft het weg in het haakwerk. Dat klinkt eenvoudig, maar een onzorgvuldig afgehecht werkstuk kan met de tijd loslaten. Hieronder lees je precies hoe je het doet.

Hoe afhechten bij haken werkt: stap voor stap

Aan het einde van je laatste toer of rij heb je nog één lus op je haaknaald. Dat is het moment om af te hechten. Volg deze stappen:

• Laat de laatste steek op je haaknaald staan.
• Knip de draad af, maar laat nog een staartje van minimaal 10 tot 15 centimeter over. Dat geeft je genoeg draad om mee te werken.
• Trek het draadeinde met je haaknaald door de laatste lus op de naald. Pull it snug, maar trek niet te strak zodat het weefsel niet trekt.
• Nu heb je een losse draad. Rijg die op een stomp haaknaald of een grote borduurnaald.
• Weef het draadeinde minstens 5 tot 7 centimeter heen en weer door de steken van je haakwerk, bij voorkeur in een zigzaglijn of door de ribben van de steken. Zo houdt het zeker.
• Knip het resterende draadeinde zo kort mogelijk af, vlak bij het haakwerk, zodat er geen pluisje zichtbaar blijft.

Een veelgemaakte fout is het draadeinde te kort afknippen vóór je het wegweeft. Dan houd je nauwelijks grip en schiet het er zo weer uit. Laat altijd genoeg ruimte om comfortabel te werken.

Afhechten in de rondte: let op de naad

Haak je in rondes, zoals bij een granny square of een muts, dan zit er vaak een zichtbare naad op de plek waar je de ronde sluit. Om dat te verbergen, kun je de afhechtsteek iets verplaatsen. Steek na de laatste halve vaste steek (of slipsteek) je naald door de bovenkant van de eerste steek van die ronde. Trek de draad erdoorheen en hecht dan pas af. Zo valt de overgang minder op.

Bij amigurumi (gehaakt speelgoed) is het wegwerken van draden extra belangrijk, omdat het stuk van alle kanten te zien is. Weef de draad dan diagonaal door meerdere steken en strek het werkstuk daarna even uit: een goed weggewerkte draad verdwijnt volledig.

Welke naald gebruik je voor het wegwerken?

Een tapisserie- of borduurnaald met een stompe punt en een groot oog is het handigst. De stompe punt gaat makkelijk tussen de haaksteken door zonder de draad te splijten. Naalden met een gebogen punt (ook wel yarn needle of wool needle genoemd) maken het nog iets makkelijker, zeker bij dikker garen.

Bij fijn garen, zoals katoen op een naalddikte 2 of 2,5 mm, gebruik je een fijnere naald. Bij dik bulkgaren of garen boven naalddikte 6 mm volstaat soms de haaknaald zelf om het uiteinde weg te trekken.

Wat als je garen je draadeinde zichtbaar laat?

Bij gladde garens zoals acryl of katoen kan een draadeinde gemakkelijker uitschuiven dan bij wol. Wol heeft van nature ruwe vezeltjes die zich vasthaken in het haakwerk. Bij gladde garens helpt het om het draadeinde in tegengestelde richtingen weg te weven: eerst naar links, dan terug naar rechts. Je kunt ook een klein knoopje zetten vóór je wegweeft, al is dat bij sierlijk haakwerk soms ongewenst omdat het een bultje geeft.

Natte afdekking (blocking) helpt bij garens die krimpen of uitzetten door vocht. Door het haakstuk na het afhechten even te bevochtigen en in vorm te leggen, liggen de draden vaster en valt het eindresultaat vlakker.

Goed afhechten vraagt even oefening, maar na een paar werkstukken gaat het vanzelf. Een stevig en netjes afgehecht haakwerkje gaat veel langer mee en ziet er aan alle kanten verzorgd uit.