Category: Haaksteken

De lussteek haken geeft je werk een zachte, luchtige structuur met kleine lussen die aan de achterkant (of voorkant) van je haakwerk uitsteken. Het resultaat lijkt op een soort pooleffect, vergelijkbaar met een teddy- of fleecestof. Je gebruikt deze steek vooral voor knuffels, babyspeelgoed en mutsjes waarbij je een pluizige of wollige uitstraling wilt.

Wat is de lussteek precies?

Bij de lussteek trek je tijdens het haken een lus naar voren (of naar achteren, afhankelijk van welke kant je wilt laten zien) voordat je de steek afwerkt. Die lus blijft vastzzitten in de steek en steekt uit als een klein lusje. Door dit bij elke steek te herhalen ontstaat een dicht tapijt van lussen. Hoe lang je de lus trekt, bepaalt hoe groot de lussen worden.

De techniek wordt ook wel “loop stitch” of “lussensteek” genoemd. Het is geen basisbeginnerssteek, maar ook geen gevorderde techniek. Met wat oefening lukt het de meeste mensen al snel.

Wat heb je nodig om lussteek te haken?

• Haaknaald in de dikte die past bij je garen (controleer het label van je garen).
• Garen, bij voorkeur een wat dikkere, zachte wol of acrylgaren. Dunner garen maakt kleinere lussen; dikker garen geeft grotere, vollere lussen.
• Je vinger (of een pen of stokje) als hulpmiddel om de lus op een vaste maat te houden.

Lussteek haken: stap voor stap

Begin met een gewone rij losse steken als basis. Werk daarna elke lussrij op de verkeerde kant van je werk, zodat de lussen aan de goede kant uitsteken.

1. Steek de naald in de volgende steek van je werk, net zoals je normaal zou doen.
2. Leg het garen over je wijsvinger (of om een pen). Zo maak je een lus van een vaste grootte. Houd de lus los genoeg zodat hij later mooi uitsteekt.
3. Pak beide draden tegelijk op met je haaknaald: de draad die voor je vinger loopt én de draad die erachter loopt.
4. Trek beide draden door de steek, zodat je drie lussen op je naald hebt.
5. Haal het garen door alle drie de lussen in één beweging. De lus zit nu vast en steekt uit aan de andere kant van je werk.
6. Haal je vinger uit de lus en ga verder met de volgende steek.

Wissel de lussrijen af met gewone rijen vaste steken. Zo blijft je werk stabiel en trekken de lussen niet los. Een veelgebruikt ritme is: één rij lussteek, dan één rij vaste steken, en dan opnieuw een rij lussteek.

Veelgemaakte fouten bij de lussteek

Een te strakke lus is de meest voorkomende fout. Als je de draad te strak om je vinger houdt, worden de lussen ongelijk of komen ze niet mooi uit. Laat de lus dus ruim genoeg: een centimeter of twee à drie is een goede startmaat voor de meeste projecten.

Een andere valkuil is werken op de verkeerde kant. Vergeet niet dat je de lussrijen op de achterkant haak; dan komen de lussen automatisch aan de voorkant te zitten. Draai je werk dus na elke rij om.

Sommige mensen denken dat de lussen na een tijdje kunnen uitrekken of los gaan zitten. Dit is nauwelijks een probleem als je de steek goed afwerkt (alle drie de lussen afgehecht), maar met gladde acrylgarens kan het soms iets meer optreden dan met wol. Wol heeft meer grip en houdt de lussen beter op hun plek.

Goede projecten voor de lussteek

De lussteek is ideaal voor projecten waarbij een pluizige of teddy-achtige textuur gewenst is. Denk aan:

• Amigurumi (haakfiguurtjes) waarbij je een vacht wilt nabootsen, zoals een leeuw, schaap of beer.
• Babymutsen en -slofjes met een zachte, warme buitenkant.
• Randje of afwerking op een sjaal of deken voor een speels effect.
• Speelgoed waarbij je een vachtje of haar wilt simuleren.

De lussteek is minder geschikt voor grote projecten zoals truien of tassen, omdat de lussen snel blijven hangen en weinig praktisch zijn in dagelijks gebruik.

Met een beetje oefening maak je de lussteek snel automatisch. Begin met een klein proeflapje van zo’n tien bij tien steken om de beweging te leren kennen. Zodra de lussen een gelijke grootte hebben en mooi uitsteken, ben je klaar om de steek toe te passen in een echt project.

De granny steek haken is een van de meest herkenbare haaktechnieken: je werkt in kleine groepjes stokjes die samen een vierkant of een strepen­patroon vormen. Het resultaat is een open, kanten structuur die je terugziet in klassieke granny squares en granny stripe­dekens. Met een beetje haakervaring lukt het je al snel, en beginners kunnen er prima mee oefenen.

Wat is de granny steek precies?

Bij de granny steek haak je telkens groepjes van drie stokjes bij elkaar, met een of twee luchtsteekjes ertussen. Die combinatie van stokjes­groepjes en luchtsteekjes geeft het open, rooster­achtige patroon dat zo typerend is voor granny squares. Je kunt de steek in ronden werken (voor het klassieke granny square) of in rijen (voor de granny stripe, ook wel granny strepen haken genoemd).

De steek lijkt op het eerste gezicht ingewikkeld, maar bestaat eigenlijk uit twee basishandelingen die je waarschijnlijk al kent: stokjes en luchtsteekjes. De magie zit in de volgorde en de plaatsing.

Granny steek haken: materiaal en voorbereiding

Kies een garen en haaknaald die bij elkaar passen. Op elk garenbol staat een advies­maat voor de naald. Voor een gemiddeld katoen­ of acryl­garen van dikte DK of worsted werk je meestal met een haaknaald van 4 tot 5 mm. Een dunnere naald geeft een strakker weefsel; een dikkere naald maakt het patroon luchtiger en opener.

Je hebt verder nodig:

• Garen in een of meerdere kleuren
• Een haaknaald van de juiste maat
• Een schaar
• Een afwerken­naald om draadeinden weg te naaien

Stap voor stap de granny steek haken

Hieronder staat hoe je een granny stripe­rij haakt. Dit is de rij­versie van de granny steek en een perfecte manier om de techniek te leren.

1. Begin­ketting: Haak een ketting van een veelvoud van 3 luchtsteekjes, plus 3 extra voor het keren. Bijvoorbeeld: 30 + 3 = 33 luchtsteekjes.
2. Eerste groepje: Sla de eerste 3 luchtsteekjes van de ketting over (dit telt als het eerste luchtsteek­tussenstuk). Haak 3 stokjes in het vierde luchtsteekje.
3. Tussenstap: Haak 1 luchtsteekje. Sla 2 luchtsteekjes van de ketting over.
4. Volgende groepje: Haak 3 stokjes in het volgende luchtsteekje. Herhaal stap 3 en 4 tot het einde van de rij.
5. Keren: Haak 3 luchtsteekjes om te keren. Dit telt als het eerste stokje van de volgende rij.
6. Tweede rij en verder: Haak de volgende groepjes van 3 stokjes steeds in de ruimte (het “gat”) tussen de groepjes van de vorige rij, niet in de stokjes zelf. Haak 1 luchtsteekje tussen elk groepje.

Herhaal stap 5 en 6 zo vaak als je wilt. Door elke rij van kleur te wisselen maak je automatisch mooie granny strepen.

Veelgemaakte fouten bij de granny steek

Een veel­voorkomende fout is haken in de stokjes in plaats van in de ruimte ertussen. Dat geeft een dicht, onregelmatig resultaat. Controleer bij elke rij dat je de naald door het open gat steekt tussen de stokjes­groepjes van de rij eronder.

Een andere valkuil is het aan­trekken van de draad na het luchtsteekje tussen twee groepjes. Doe je dat te strak, dan trekt het werk samen en verlies je de open structuur. Werk met een gelijke, lichte spanning door het garen.

Tellen helpt ook: tel na elke rij het aantal groepjes. Bij een goed gewerkte granny stripe­rij is dat aantal altijd gelijk aan de vorige rij. Klopt het niet, dan zit er ergens een groepje te veel of te weinig.

Kleurwisseling in de granny steek

Wil je kleuren wisselen, doe dat dan op het moment dat je het laatste stokje van het laatste groepje in een rij afwerkt. Trek de nieuwe kleur door bij de laatste lusoverhaling van dat stokje. Zo begint de nieuwe rij direct in de gewenste kleur, zonder een zichtbare knoop op de zijkant van je werk.

Bij granny strepen wis je na elke twee rijen van kleur om gelijke banden te krijgen. Wil je brede strepen, werk dan vier of zes rijen in dezelfde kleur voor je wisselt.

De granny steek haken is één van die technieken die snel gaat zitten. Na een paar rijen haak je het patroon automatisch, zonder steeds de instructie te raadplegen. Begin met één kleur om de beweging te leren, voeg daarna gerust meerdere kleuren toe voor een levendig resultaat.

Een dubbele vaste haak is een hechtsteekvariatie waarbij je twee keer garen ophaalt voordat je de steek afwerkt. Het resultaat is een iets hogere, vollere steek dan een gewone vaste haak, maar toch compacter dan een half stokje. Dit maakt de dubbele vaste een fijne tussenstap als je meer textuur of dikte in je werk wilt.

Wat is het verschil met een gewone vaste haak?

Bij een gewone vaste haak steek je de haak door de steek, haal je garen op en trekt dat meteen door alle lussen op de haak. Dat geeft een platte, dichte steek. Bij een dubbele vaste haak leg je eerst een extra lus om je haak (een inslagsteek) voordat je de steek insteekt. Daardoor heb je meer lussen op je haak en werk je ze in twee stappen af. De steek wordt iets hoger en de structuur van het werk wordt voller.

In de hoogte zit de dubbele vaste haak tussen een vaste haak en een half stokje in. Dat maakt hem handig als een gewone vaste te laag is, maar een half stokje te open aanvoelt voor wat je maakt.

Dubbele vaste haken: zo doe je het stap voor stap

Hieronder vind je de werkwijze voor een dubbele vaste haak. Werk met het garen en de haaknaald die je normaal gebruikt. De steek werkt in elk gewicht garen.

• Stap 1: Leg het garen over de haak (inslagsteek), zodat er een lus om de naald ligt.
• Stap 2: Steek de haaknaald door de aangewezen steek of lus van de vorige rij.
• Stap 3: Haal het garen op en trek het door de steek. Je hebt nu drie lussen op je haak.
• Stap 4: Haal het garen op en trek het door de eerste twee lussen. Je hebt nu twee lussen over.
• Stap 5: Haal het garen op en trek het door de twee resterende lussen. De dubbele vaste haak is klaar.

Let op de inslagsteek aan het begin. Die extra lus is precies wat een dubbele vaste haak onderscheidt van een gewone vaste. Vergeet je hem, dan haak je gewoon een vaste haak.

Keerpunt en luchtlussen

Als je rijen dubbele vaste haken haakt, moet je aan het begin van elke rij genoeg keerpuntlussen maken. Eén luchtlus (zoals bij een gewone vaste haak) is te weinig, omdat de steek iets hoger is. Gebruik in de meeste gevallen twee luchtlussen als keerpunt, maar check altijd het patroon dat je volgt. Sommige haaksters tellen de keerpuntlussen wel mee als eerste steek, andere niet. Dat staat vrijwel altijd in het patroon aangegeven.

Wanneer gebruik je dubbele vaste haken?

De dubbele vaste haak is handig in patronen die een iets dichtere structuur vragen dan stokjes, maar meer body nodig hebben dan vaste haken. Denk aan dikke mutsen, stevige tassen of structuurpatronen waarbij rijhoogte telt. Hij wordt ook wel gebruikt als overgang tussen secties met vaste haken en secties met stokjes, zodat de randen niet opeens veel hoger worden.

Voor beginners is de dubbele vaste een goede oefening om te leren werken met een inslagsteek. Je traint daarmee de beweging die je later ook nodig hebt bij stokjes en dubbele stokjes. Als je de techniek eenmaal in de vingers hebt, gaat het snel.

Probeer de steek eerst op een stukje proeflapje met een wat dikker garen en een bijpassende haaknaald (bv. maat 5 of 6 mm). Zo zie je duidelijk wat er met de lussen gebeurt, en kun je de hoogte vergelijken met een gewone vaste en een half stokje ernaast.

Een vaste haak en een losse haak zijn twee basissteken in het haken, en het verschil zit hem in de hoogte van de steek en hoe je de draad verwerkt. De vaste haak is de kortste en meest compacte steek; de losse haak is iets hoger en geeft een luchtiger resultaat. Wie met haken begint, leert deze twee als eerste, omdat bijna elk haakpatroon op een van beiden is gebaseerd.

Wat is een vaste haak?

Een vaste haak (ook wel “vaste steek” of gewoon “vs” in patronen) is een lage, stevige steek. Je steekt de haak door de steek van de vorige rij, pakt de draad op en haalt die door de steek. Daarna heb je twee lussen op je haak, en je haalt de draad er in één beweging doorheen. Zo houd je één lus over op de haak en is de vaste haak klaar.

Omdat de steek zo laag is, bouw je langzaam hoogte op. Een lap van vaste haken is daardoor stijf en compact, ideaal voor tasjes, onderzetters, amigurumi (gehaakt speelgoed) of andere dingen waarbij het gehaaкsel zijn vorm moet houden. Het nadeel: voor grotere projecten kost het meer werk en meer tijd.

Wat is een losse haak?

Een losse haak (in veel patronen afgekort als “lh”) is geen aparte steek in de traditionele zin, maar verwijst naar een luchtsteek of kettingsteek. Je pakt simpelweg de draad op met de haak en trekt die door de lus die al op je haak zit. Zo maak je één nieuwe lus aan. De losse haak gebruik je om op te zetten (de beginketting), om hoogte te overbruggen aan het begin van een rij, of als onderdeel van een patroon waarbij je open ruimtes wilt creëren.

Een rij losse haken alleen levert een ketting op, geen gehaaкsel met diepte. Gecombineerd met andere steken geeft het juist lucht en structuur. Denk aan een netpatroon of een opengewerkte sjaal.

Vaste en losse haken: de belangrijkste verschillen

Kenmerk	Vaste haak	Losse haak
Hoogte	Laag (1 lus hoog)	Heel laag (enkel een lus)
Stappen	Steek door bestaande steek, draad ophalen, doorhalen	Draad ophalen en door lus op haak trekken
Resultaat	Stevig, compact gehaaкsel	Ketting of open structuur
Gebruik	Tasjes, speelgoed, onderzetters	Opzetten, rijen beginnen, opengewerkte patronen

Vaste in losse haken: de overstap stap voor stap

Soms staat in een patroon dat je vaste haken moet aansluiten op een losse ketting, of dat je een rij vaste haken begint met een bepaald aantal losse haken als keerhoogte. Zo doe je dat:

• Maak aan het einde van je rij het gevraagde aantal losse haken (bij vaste haken is dat meestal 1 losse haak als keerhoogte).
• Draai het werk om.
• Begin de volgende rij met de eerste vaste haak in de eerste of tweede steek van de vorige rij, afhankelijk van het patroon.
• Herhaal dit aan het einde van elke rij.

Let op: de losse keerhoogte telt bij vaste haken in de meeste patronen NIET mee als steek. Tel hem dus niet mee als je de aantallen controleert. Dit is een veelgemaakte fout bij beginners, waardoor het haakwerk aan de zijkant onbedoeld smaller wordt.

Wanneer kies je voor welke steek?

Kies voor vaste haken als je iets wilt maken dat stevig is en zijn vorm behoudt. Wil je juist een soepel, opengewerkt resultaat, dan combineer je losse haken met hogere steken zoals halve stokjes of stokjes. Losse haken op zichzelf zijn nooit het eindproduct, maar altijd een hulpmiddel of een schakel in een groter geheel.

Oefen de vaste steek het beste op een recht stuk: sla een ketting op van twintig losse haken en haak er een paar rijen vaste haken doorheen. Zo voel je al snel het verschil in structuur en leer je de beweging automatisch. Wie deze twee steken onder de knie heeft, kan al een groot deel van de beginnerpatronen uitvoeren.

De krabsteek haken geeft je haakwerk een prachtig diagonaal patroon, waarbij de steken als het ware van rechts naar links kruisen. Het resultaat is een stevige, licht gestructureerde stof met een eigen karakter. De steek is geschikt voor gevorderden die al handig zijn met gewone vaste steken en stokjes, maar met een duidelijke uitleg is hij ook goed te leren als je net een stapje verder wilt.

Wat is de krabsteek?

De krabsteek (ook wel kreeftensteek of krabbensteek genoemd) dankt zijn naam aan de manier waarop je haakt: niet van links naar rechts zoals gebruikelijk, maar van rechts naar links. Je gaat dus “achteruit”, net als een krab. De steken die je maakt zijn vaste steken die in de tegenovergestelde richting worden ingekruid, waardoor het patroon een kronkelend, diagonaal effect krijgt aan de rand of over het hele haakwerk.

De steek wordt veel gebruikt als afwerkingsrand op sjaals, dekentjes, manden en kleding. Juist als afwerking levert hij een professionele, nette rand op die strakker oogt dan een gewone vaste steek.

Wat heb je nodig?

• Haaknaald in de dikte die past bij jouw garen (kijk op het etiket van je bol garen)
• Garen naar keuze (dik garen zoals een dikke wol maakt de steek goed zichtbaar)
• Een afgewerkt stuk haakwerk of breien waaraan je de rand wilt haken, óf een losse kettingsteek als oefening

Krabsteek haken: stap voor stap

Hieronder staat de krabsteek uitgelegd als afwerkingsrand. Begin altijd aan de rechterkant van je haakwerk, zodat je van rechts naar links kunt werken.

• Stap 1: Bevestig je garen rechts aan het werk met een losse steek of een knoop. Houd de haaknaald in je rechterhand zoals gewoonlijk.
• Stap 2: Steek je haaknaald in het steekje rechts van je (dus EEN steekje terug, naar rechts in plaats van naar links).
• Stap 3: Pak het garen met de haaknaald en trek het door het steekje. Je hebt nu twee lussen op je naald.
• Stap 4: Pak het garen opnieuw en haal het door beide lussen. Je hebt nu één vaste steek gemaakt, maar dan in de verkeerde richting.
• Stap 5: Ga opnieuw één steekje naar rechts, en herhaal stap 2 tot en met 4. Werk zo de hele rand af van rechts naar links.

Het gevoel is in het begin onwennig omdat je hand de andere kant op gaat dan je gewend bent. Na een paar steken went het snel en zie je meteen het diagonale effect ontstaan.

Veelgemaakte fouten bij de krabsteek

Een veel voorkomende fout is dat mensen toch per ongeluk naar links steken in plaats van naar rechts. Controleer bij elke steek of je naald echt naar het vorige (rechter) steekje gaat. Een andere valkuil is te strak haken. Juist bij de krabsteek is een losse spanning belangrijk, anders trekt de rand samen en krijgt je haakwerk een golvend effect dat je niet wilt.

Gebruik je de krabsteek op een breisel in plaats van haakwerk, dan is het handig om eerst een rij vaste steken te haken langs de rand voordat je de krabsteek maakt. Zo heb je een stabiele basis om in te steken.

Wanneer kies je wel of niet voor de krabsteek?

De krabsteek is een goede keuze als je een decoratieve, stevige rand wilt die opvalt. Hij past goed bij landelijke, ambachtelijke projecten zoals dekentjes voor baby’s, markttas, sjaal of een mand. Wil je juist een strakke, bijna onzichtbare rand? Dan is een enkele rij vaste steken of een ribbelrand een betere optie. De krabsteek vraagt ook iets meer garen dan een gewone vaste steek, houd daar rekening mee bij het inschatten van je benodigde hoeveelheid.

Met een beetje oefening wordt de krabsteek al snel een van je favoriete afwerkingen. Het diagonale patroon geeft elk project een handgemaakte, uitgewerkte uitstraling die direct opvalt. Probeer hem eerst op een kort strookje garen voordat je hem op een groot project toepast, dan heb je het gevoel snel te pakken.

De ananassteek haken is een klassieke haaktechniek die een prachtig, reliëfachtig patroon geeft dat lijkt op de schubben van een ananas. Het resultaat is een open, kant-achtige structuur die heel populair is voor sjaals, omslagdoeken, topjes en tassen. De steek is opgebouwd uit een combinatie van stokjes en kettingsteken, waarbij de typische driehoekige of waaierachtige blokjes het kenmerkende ananaspatroon vormen.

Wat is de ananassteek precies?

De ananassteek is geen enkelvoudige steek, maar een steekpatroon dat bestaat uit herhaalde “motieven”. Elk motief heeft de vorm van een omgekeerde driehoek of waaier, opgebouwd uit meerdere stokjes die vanuit één punt worden gehaakt en aan de bovenkant breder uitlopen. Tussen de waaiers zitten kettingringen die de open, kantachtige uitstraling geven.

Het patroon is symmetrisch en herhalend, wat het makkelijk maakt om te onthouden als je het eenmaal in de vingers hebt. De naam komt van de gelijkenis met de schubbenstructuur van een echte ananas. In het Engels heet dit patroon het “pineapple stitch”.

Wat heb je nodig om de ananassteek te haken?

Voor de ananassteek heb je niet veel speciaal materiaal nodig. Dit zijn de basisbenodigdheden:

• Haaknaald (de maat hangt af van je garen, maar een 3,5 mm tot 5 mm naald werkt goed voor de meeste garens)
• Garen (katoen of acryl werken allebei prima; katoen geeft een scherper, sierlijker resultaat)
• Een steekmarkeerder om het begin van je ronde of rij bij te houden

Voor een open, licht patroon kies je garen in een dunne tot middeldikke dikte (garennummer 3 of 4). Wil je een steviger resultaat, kies dan iets dikker garen en een bijpassende naald. Zorg dat de naald soepel door het garen glijdt, want de ananassteek heeft veel lusjes op de naald tegelijk.

De ananassteek haken: stap voor stap

Het patroon begint altijd met een luchtketting die deelbaar is door het aantal steken in één motief, plus eventuele randsteken. Een standaard ananasblokje bestaat vaak uit een reeks van 5 of 7 stokjes die in dezelfde steek worden gehaakt, afgewisseld met kettingsteken en losse steken. Hieronder zie je hoe een basisrij werkt:

• Stap 1: Haak een luchtketting van het benodigde aantal (afhankelijk van je patroon, bijvoorbeeld een veelvoud van 8 plus 2 randsteken).
• Stap 2: Sla de draad om en haak in de eerste steek van je ketting 1 stokje. Dit is het startpunt van je eerste waaier.
• Stap 3: Haak vanuit diezelfde steek nog 4 extra stokjes, zodat je 5 stokjes bij elkaar hebt in één steek. Dit vormt de onderkant van de waaier.
• Stap 4: Sla een aantal steken over (meestal 3 of 4) en haak een vaste of halfvaste steek om de waaier af te sluiten.
• Stap 5: Herhaal dit over de hele rij.
• Stap 6: In de volgende rij haak je bovenop elke waaier opnieuw een waaier, maar dan smaller, waardoor het patroon opbouwt tot de typische ananaspunt.

Het kenmerkende van de ananassteek is dat de waaiers elke rij een steek smaller worden. Begin je met 7 stokjes, dan haak je in de volgende rij 5 stokjes bovenop die waaier, daarna 3, en tot slot 1. Zo ontstaat de puntige driehoeksvorm van elke “ananas”. Daarna begin je opnieuw met de bredere waaier naast de vorige, waardoor het patroon zich herhaalt over de breedte van je werk.

Veelgemaakte fouten bij de ananassteek

Een van de meest voorkomende fouten is het verkeerde aantal steken overslaan tussen twee waaiers. Als je te weinig steken overslaat, worden de waaiers samengedrukt en zie je het patroon niet goed. Sla je er te veel over, dan worden de gaten tussen de waaiers te groot en verlies je de structuur. Tel je steken zorgvuldig, zeker in de eerste rijen.

Een tweede valkuil is te strak haken. De ananassteek heeft ruimte nodig om mooi open te vallen. Haak je te krap, dan trekt het werk samen en zie je de waaiers nauwelijks. Gebruik eventueel een naald die een halve maat groter is dan het garenlabel aangeeft, zodat je wat meer speelruimte hebt.

Tot slot: let op je draadspanning bij het ophalen van de lusjes op je naald. Bij de ananassteek heb je soms 5 of meer lusjes tegelijk op de naald staan. Als je te strak werkt, worden die lusjes moeilijk te bewegen en raken ze verstrengeld.

Waarvoor gebruik je de ananassteek?

De ananassteek is bijzonder veelzijdig. Het open patroon maakt het materiaal licht en luchtig, waardoor het perfect is voor zomerse projecten zoals strandtassen, omslagdoeken, tops en sjaalettes. In dikkere garens en met een grotere naald kun je ook tapijten, manden of opbergbakjes haken met de ananassteek, al ziet het patroon er dan anders uit.

Dankzij de herhalende structuur is het een fijne steek om mee te mediteren: als je eenmaal het ritme te pakken hebt, haak je rij na rij zonder steeds opnieuw na te denken. Dat maakt de ananassteek geliefd bij zowel beginners die net een stap verder willen als bij gevorderde hakers die een decoratief basispatroon zoeken.

Oefen de ananassteek eerst met een restje garen op een proeflapje, zodat je het patroon leert kennen voordat je aan een groter project begint. Als je de bouw van één volledige waaier begrijpt, begrijp je het hele patroon, en dan gaat het snel.

Bij de tweede toer stokjes haken begin je niet in de eerste lucht van de vorige toer, maar in het tweede steekje vanaf de haak. Dat is precies waar veel beginners de fout in gaan. In deze uitleg leer je hoe je de tweede toer correct uitvoert, welke steekjes je overslaat en waarom, en hoe je aan het einde van de toer netjes keert.

Stokjes haken tweede toer: de basis

Een stokje heeft een hoogte van drie lossen. Dat betekent dat je aan het begin van elke nieuwe toer drie keerlossen haakt. Die drie keerlossen vervangen het eerste stokje van de rij. Omdat die keerlossen al de hoogte van een stokje innemen, sla je het eerste steekje van de toer over. Je haakt je eerste echte stokje dus in het tweede steekje van de vorige toer.

Zo ziet dat er in de praktijk uit: je keert je werk, haakt drie keerlossen, en gaat dan met je haak door het tweede steekje van de rij eronder. Pak de draad op, trek hem door, pak de draad opnieuw op en trek door twee lussen, en nog een keer door de laatste twee lussen. Dat is je eerste stokje van de nieuwe toer.

Stap voor stap door de tweede toer

Hieronder staan de stappen overzichtelijk op een rij:

• Hak aan het einde van de eerste toer een slipsteek in het laatste steekje om de toer te sluiten (bij toerhaken in de rondte), of keer gewoon je werk om (bij heen-en-weertoeren).
• Hak drie keerlossen. Dit zijn de vervangende keerlossen voor het eerste stokje.
• Sla het eerste steekje van de rij eronder over.
• Steek de haak door het tweede steekje (beide lissen van de V aan de bovenkant van de steek).
• Omslaan, trek de draad door het steekje. Je hebt nu drie lussen op je haak.
• Omslaan, trek door twee lussen. Je hebt nu twee lussen op je haak.
• Omslaan, trek door de laatste twee lussen. Het stokje is klaar.
• Herhaal dit in elk volgend steekje tot het einde van de toer.
• Hak het laatste stokje in het derde keerlus van de vorige toer. Zo sluit je de toer netjes af.

Waarom het eerste steekje overslaan?

Als je de drie keerlossen niet meerekent als stokje en toch in het eerste steekje haakt, krijg je aan het begin van je toer een steekje te veel. Je werk wordt dan aan de zijkant breder. Omgekeerd: als je de keerlossen wél als stokje meetelt maar ook nog een stokje in het eerste steekje maakt, heb je hetzelfde probleem. Door het eerste steekje over te slaan compenseer je de hoogte van de keerlossen en blijft de telling kloppen.

Aan het einde van de toer sluit je af door een stokje te haken in de derde keerlus van de vorige toer. Die derde lus is de bovenkant van de keerlossen die destijds het eerste stokje vervingen. Zo houd je het aantal stokjes per toer gelijk.

Veelgemaakte fouten bij de tweede toer

De meest voorkomende fout is haken in het eerste steekje in plaats van het tweede. Je telt dan de keerlossen niet mee en eindigt met één stokje te veel. Tellen helpt: leg je werk na elke toer even neer en tel het aantal stokjes. Klopt het niet, dan is dat het moment om terug te gaan in plaats van door te haken.

Een andere valkuil is het overslaan van het laatste stokje aan het einde van de toer. Beginners missen soms de derde keerlus omdat die er minder duidelijk uitziet dan een gewone steek. Als je aan het einde van een toer een stokje te weinig hebt, is dit waarschijnlijk de oorzaak.

Met een beetje oefening gaat het haken van de tweede toer stokjes vanzelf. Tel de eerste paar toeren bewust mee en je merkt snel of je op de goede weg bent.

Rond koord haken is een techniek waarbij je een stevig, gevuld koord maakt door rondom een kern te haken. Het resultaat is een mooi afgewerkt koord dat je kunt gebruiken als hengsel van een tas, als riem, als haarband of als decoratief koord. De techniek is eenvoudiger dan het eruitziet en geschikt voor beginners die al basistechnieken kennen.

Wat heb je nodig?

Voor het haken van een rond koord heb je maar weinig materiaal nodig. Zorg in elk geval voor:

• Haakgaren of macramégaren (dikte naar keuze, afhankelijk van het gewenste resultaat)
• Een haaknaald die past bij de garenmaat (check de aanbevolen naaldmaat op het label)
• Eventueel een kern, zoals een touw of een dikke draad, om het koord steviger te maken
• Een schaar

Wil je een extra stevig en vol koord? Gebruik dan een kern van touw of katoen vanbinnen. Je haakt daar letterlijk omheen, zodat het koord zijn ronde, volle vorm krijgt. Zonder kern lukt het ook, maar dan is het eindresultaat iets soepeler en minder strak.

Rond koord haken: de basisstappen

De techniek voor een rond gehaakt koord is gebaseerd op vaste steken in een ring. Je werkt in spiraalvorm, steeds rondom, zonder te sluiten met een kettingsteek. Zo bouw je laagje voor laagje een hol of gevuld koord op.

1. Begin met een magische ring of een kleine ketting. Maak 4 tot 6 kettingsteken en sluit die tot een ringetje. Dit is je startpunt.
2. Haak vaste steken in de ring. Werk 6 vaste steken in de ring. Sluit de ronde niet; ga direct door in een spiraal.
3. Ga door zonder te sluiten. Haak steeds 1 vaste steek in elke steek van de vorige ronde. Heb je een kern, dan schuif je die mee naar binnen terwijl je haakt.
4. Blijf herhalen tot de gewenste lengte. Hoe langer je doorgaat, hoe langer je koord wordt. Voor een tasriem heb je al snel 40 tot 60 centimeter nodig, voor een sleutelhanger een paar centimeter.
5. Afwerken. Knip het garen af en verberg de einddraden door ze met de naald door een paar steken te halen.

Het werken in spiraal zonder te sluiten is het sleutelmoment van deze techniek. Daardoor ontstaat de karakteristieke ronde, gelijkmatige vorm. Zet een stopnaald of een stukje garen als markering in de eerste steek van elke ronde, zodat je niet de tel kwijtraakt.

Variaties en tips voor een mooier resultaat

Met meer of minder steken in de startring pas je de dikte van het koord aan. Begin je met 4 steken, dan wordt het koord slank en strak. Begin je met 8, dan wordt het dikker en zachter. Probeer verschillende combinaties uit met een restje garen voordat je aan een groter project begint.

De keuze van het garen maakt veel uit. Katoen geeft een stevig, mat koord dat goed in vorm blijft. Acrylgaren is goedkoper en verkrijgbaar in veel kleuren, maar kan wat zachter en minder strak aanvoelen. Macramégaren of touwgaren geeft een robuuster resultaat, ideaal voor tashengsels die veel gewicht moeten dragen.

Wil je een tweekleurig koord maken? Wissel halverwege van garen door het oude garen weg te knippen en het nieuwe garen aan te haken met een gewone knoop of door het einde te verstoppen in de kern. Dit werkt het makkelijkst als je ook een kern gebruikt, want die verbergt de overgang netjes.

Veelgemaakte fouten bij het haken van rond koord

Een veelgemaakte fout is dat het koord begint te draaien of te kantelen. Dat gebeurt meestal als je de steken ongelijk aantrekt. Probeer bij elke steek dezelfde spanning te houden. Haal de lus niet te strak en niet te los door de steek. Na een tijdje gaat dit vanzelf.

Soms raken beginners de tel kwijt doordat ze te snel werken zonder markering. Zet altijd een stitch marker in de eerste steek van elke ronde. Dat kost een paar seconden extra, maar voorkomt dat je halverwege opnieuw moet beginnen.

Een te kleine haaknaald ten opzichte van het garen maakt haken zwaar en het koord te strak. Een te grote naald geeft een luchtig, open resultaat. Kijk op de garnenwikkel voor de aanbevolen naaldmaat; dat is je beste startpunt.

Eenmaal onder de knie is rond koord haken een snelle en bevredigende techniek. In een uurtje heb je al een stevig koord van 30 centimeter klaarliggen, klaar om aan een tas te naaien of als sleutelhanger te gebruiken.

Meerderen bij het haken betekent dat je extra steken toevoegt aan je werk, zodat het breder of groter wordt. Dit doe je door in één bestaande steek twee nieuwe steken te haken in plaats van één. Het is een van de basisvaardigheden die je nodig hebt zodra je vormen wilt maken, zoals rondjes, driehoeken of gestructureerde vlakken.

Wat is meerderen bij haken precies?

Wanneer je haakt zonder te meerderen, blijft het aantal steken in elke toer gelijk. Je werk groeit dan alleen in hoogte, niet in breedte. Door te meerderen voeg je een extra steek toe op een bepaalde plek, waardoor de rand of het vlak breder wordt. Dit is anders dan minderen, waarbij je steken samenvoegt zodat het werk smaller wordt.

Bij platte vlakken gebruik je meerderen aan de zijkanten. Bij rondjes of spiraalvormen verdeel je de meerdersteken gelijkmatig over de toer, zodat het werk mooi plat blijft zonder te krullen.

Stap voor stap meerderen met een vaste steek

De vaste steek is de meest gebruikte steek om te meerderen. Hieronder zie je hoe je dat doet:

• Haal de haak door de steek waar je wilt meerderen.
• Pak de draad en trek die door de steek, zodat je twee lussen op je haak hebt.
• Pak de draad opnieuw en trek die door beide lussen. Je hebt nu één vaste steek gemaakt.
• Haal de haak opnieuw door dezelfde steek als waar je net in haakte.
• Herhaal stap 2 en 3. Je hebt nu twee vaste steken in één steek gehaakt, dat is één meerderpunt.

Op die plek zit nu één steek meer dan er in de vorige toer stond. Bij een toer van bijvoorbeeld 10 steken waarbij je op twee plaatsen meerders, eindig je op 12 steken.

Waar zet je de meerdersteken neer?

De plek waar je meerders bepaalt de vorm van je haakwerk. Bij een plat vierkant of rechthoek meerder je aan het begin en einde van elke toer. Bij een cirkel verdeel je de meerdersteken gelijkmatig. Een veelgebruikte verdeling voor een cirkel ziet er zo uit:

• Toer 1: 6 vaste steken in een magische ring.
• Toer 2: in elke steek meerderen, totaal 12 steken.
• Toer 3: afwisselend 1 vaste steek en 1 meerderpunt, totaal 18 steken.
• Toer 4: 2 vaste steken, dan 1 meerderpunt, totaal 24 steken.

Het patroon is steeds: één vaste steek meer per blokje voor elke extra toer. Zo blijft de cirkel plat en krijg je geen bolle of komvorm.

Meerderen met andere steken

Je kunt ook meerderen met een halve vaste steek, een stokje of een dubbel stokje. De techniek is altijd hetzelfde: je haakt twee (of soms zelfs drie) steken in dezelfde onderliggende steek. Gebruik je hogere steken zoals een stokje, dan valt het meerderpunt meer op in je werk. Dat kan decoratief zijn, maar het kan ook onbedoeld een bobbel geven als je de steken niet gelijkmatig verspreidt.

Bij amigurumi (gehaakt speelgoed) werk je vrijwel altijd met vaste steken en volg je een vast meerderschema. Bij kleding of omslagdoeken wissel je vaker af en staat het meerderschema in het patroon beschreven.

Veelgemaakte fouten bij het meerderen

Een veelgemaakte fout is dat je de meerderpunten niet terug kunt vinden in je volgende toer. Gebruik een steekaanwijzer of een stukje contrasterende draad om de plek te markeren waar je gaat meerderen. Zo houd je de telling bij en voorkom je dat je werk scheef groeit.

Een andere valkuil is te strak of te los haken in het meerderpunt. Hak je te strak, dan trekt het werk samen. Hak je te los, dan ontstaan er zichtbare gaten. Probeer je spanning gelijk te houden aan die in de rest van je werk.

Meerderen is een kleine handeling met grote invloed op de vorm van je project. Oefen het meerderpunt eerst los op een lapje voor je het in een patroon toepast, dan zit het er snel in.

Een reliëfstokje haken voor en achter is een techniek waarbij je je haaknaald niet door de gewone lussen steekt, maar rondom de steel van een stokje uit de vorige toer. Dat geeft een duidelijk zichtbaar ribbel- of reliëfeffect in je werk. Het verschil tussen “voor” en “achter” bepaalt aan welke kant de bult verschijnt.

Deze steek komt veel voor in manchetten, mutsen, mandala’s en andere projecten waar je structuur en textuur wilt toevoegen. Met een beetje oefening is het een van de makkelijkst te leren reliëftechnieken in het haken.

Het verschil tussen reliëfstokje voor en reliëfstokje achter

Bij een gewoon stokje steek je de haaknaald door een lus. Bij een reliëfstokje ga je juist rondom de steel van een stokje van de vorige toer. Dat is het basisidee.

Bij het reliëfstokje voor steek je de haaknaald van vóór naar achter, rondom de steel van het stokje. De bult die ontstaat, komt naar voren, richting jou. Dit heet ook wel een “uitliggend” reliëfstokje.

Bij het reliëfstokje achter doe je precies het omgekeerde: je steekt de naald van achter naar voren, rondom de steel van hetzelfde stokje. De bult valt nu naar de achterkant van je werk. Dit heet ook wel een “inliggend” reliëfstokje.

Gebruik je beide afwisselend in dezelfde toer, dan krijg je het klassieke ribbelmotief. Staan de voor-stokjes boven de voor-stokjes van de vorige toer, dan heb je een verticaal rib. Dat is hoe een ribbelsteek (zoals bij een ribbelsjaal of een manchet) werkt.

Stap voor stap: reliëfstokje voor haken

Begin met een basis van gewone stokjes (minstens 1 toer). Zet daarna je ophaalsteek zoals gebruikelijk voor een stokje.

• Sla de draad om je haaknaald (omslaan).
• Steek de haaknaald van vóór naar achter, rechts van de steel van het stokje dat je wilt omhaken.
• Ga achter de steel langs en kom weer tevoorschijn aan de linkerkant van diezelfde steel, ook aan de voorkant.
• Sla de draad om en trek een lus door (je hebt nu 3 lussen op de naald).
• Werk het stokje af zoals gewoon: 2 keer omslaan en doorhalen tot er 1 lus overblijft.

De bult ligt nu aan de voorkant. Dat is je reliëfstokje voor.

Stap voor stap: reliëfstokje achter haken

De beweging is het spiegelbeeld van het reliëfstokje voor.

• Sla de draad om je haaknaald (omslaan).
• Steek de haaknaald van achter naar voren, rechts van de steel van het stokje.
• Ga voor de steel langs en steek de naald van voren naar achter aan de linkerkant van die steel.
• Sla de draad om en trek een lus door (3 lussen op de naald).
• Werk af zoals een gewoon stokje.

De bult ligt nu aan de achterkant van je werk. Omdat je werkt met een recht (plat) lapje of in de ronde, bepaalt dit welke kant “mooi” is.

Veelgemaakte fouten bij het reliëfstokje voor en achter

De meest voorkomende fout is dat je toch door een lus prikt in plaats van rondom de steel. Controleer altijd of je naald écht om de steel heen gaat, niet erdoorheen. Het helpt om je vorige toer iets losser te haken, zodat er genoeg ruimte is voor de naald.

Een andere valkuil is vergeten op te halen. Je begint een reliëfstokje net als een gewoon stokje, dus: eerst omslaan, dan instoken. Doe je dat niet, dan krijg je een halve stokje of een onjuist aantal lussen.

Let ook op de hoogte. Een reliëfstokje is even hoog als een gewoon stokje, maar de steel die je omhaakt zit in de vorige toer. Zorg dat je ophaalsteek aan het begin van de toer klopt met de hoogte van je stokjes, anders trekt het werk samen.

Wanneer gebruik je welke variant?

Als je in de ronde haakt (zoals bij een muts of manchet), werk je bijna altijd afwisselend reliëfstokje voor en achter. Zo krijg je aan de buitenkant een mooi ribbelpatroon. Bij plat haken (heen en terug) keer je het aan het einde van elke toer om, wat betekent dat een reliëfstokje voor in de ene richting automatisch een reliëfstokje achter wordt in de terugtoer, als je het boven hetzelfde stokje haakt.

In mandala’s en bloemmotieven worden reliëfstokjes vaak losser ingezet om een 3D-effect te maken, bijvoorbeeld als bloemblaadje dat omhoog of omlaag wijst. Daar kies je bewust voor vóór of achter, afhankelijk van welke kant het motief moet uitsteken.

Oefen beide varianten eerst apart op een klein lapje van zo’n 15 stokjes breed. Als je het verschil voelt in de beweging van je naald, gaat het combineren vanzelf. Het reliëfstokje voor en achter haken vraagt even gewenning, maar na een paar rijen zit het in je vingers.